Prawo tworzenia stowarzyszeń przysługuje obywatelom polskim:
- mającym pełną zdolność do czynności prawnych,
- niepozbawionym praw publicznych.
Osoby chcące założyć stowarzyszenie, w liczbie co najmniej siedmiu, uchwalają statut stowarzyszenia i wybierają jego władze, tj. Zarząd i Komisję Rewizyjną.
Zarząd składa do sądu rejestrowego wniosek o rejestrację wraz z załącznikami:
- statutem
- listą założycieli, zawierającą imię i nazwisko, data i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli
- protokołem z wyboru władz
- informacją o adresie siedziby organizacji
Wniosek o wpis do rejestru stowarzyszeń jest zwolniony z opłaty sądowej.
Statut
Statut stowarzyszenia określa w szczególności:
- nazwę stowarzyszenia
- teren działania i siedzibę stowarzyszenia
- cele i sposoby ich realizacji
- sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki członków
- władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz kompetencje
- możliwość otrzymywania przez członków zarządu wynagrodzenia za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją
- sposób reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności sposób zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunki ważności jego uchwał
- sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich
- zasady dokonywania zmian statutu
- sposób rozwiązania się stowarzyszenia.
Stowarzyszenie może tworzyć terenowe jednostki organizacyjne (oddziały, koła itp.). W takim przypadku statut stowarzyszenia winien dodatkowo określać:
- zasady tworzenia oraz rozwiązania terenowej jednostki organizacyjnej
- strukturę organizacyjną terenowej jednostki organizacyjnej;
- organy terenowej jednostki organizacyjnej, w tym zarząd oraz tryb dokonywania ich wyboru lub powoływania
- możliwość otrzymywania przez członków zarządu terenowej jednostki organizacyjnej wynagrodzenia za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją, w przypadku gdy w statucie stowarzyszenia przewidziano możliwość otrzymywania takiego wynagrodzenia przez członków zarządu stowarzyszenia.
Stowarzyszenie zwykłe to uproszczona forma stowarzyszenia nieposiadającego osobowości prawnej.
Organem rejestrowym jest starosta właściwy ze względu na siedzibę stowarzyszenia.
Osoby w liczbie co najmniej trzech, zamierzające założyć stowarzyszenie zwykłe, uchwalają regulamin działalności, określający w szczególności nazwę stowarzyszenia zwykłego, cel lub cele, teren i środki działania, siedzibę, przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo zarząd, zasady dokonywania zmian regulaminu działalności, sposób nabycia i utraty członkostwa, a także sposób rozwiązania stowarzyszenia zwykłego.
Stowarzyszenie zwykłe, które zamierza posiadać zarząd określa w regulaminie działalności tryb jego wyboru, uzupełniania składu, kompetencje, warunki ważności jego uchwał, sposób reprezentowania stowarzyszenia zwykłego, w szczególności sposób zaciągania zobowiązań majątkowych.
Stowarzyszenie zwykłe, które zamierza posiadać organ kontroli wewnętrznej, określa w regulaminie działalności tryb jego wyboru, uzupełniania składu oraz jego kompetencje.
Przedstawiciel reprezentujący stowarzyszenie zwykłe albo zarząd składają na piśmie organowi nadzorującemu właściwemu ze względu na siedzibę stowarzyszenia zwykłego wniosek o wpis do ewidencji stowarzyszeń zwykłych dołączając:
- regulamin działalności
- listę założycieli stowarzyszenia zwykłego, zawierającą ich imiona i nazwiska, datę i miejsce urodzenia, miejsce zamieszkania oraz własnoręczne podpisy założycieli
- imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz numer PESEL przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie zwykłe albo członków zarządu;
- imię i nazwisko, adres zamieszkania oraz nr PESEL członków organu kontroli wewnętrznej, o ile regulamin działalności przewiduje ten organ
- adres siedziby stowarzyszenia zwykłego
Stowarzyszenie zwykłe powstaje i może rozpocząć działalność z chwilą wpisu do ewidencji.
Stowarzyszenie zwykłe nie może:
- powoływać terenowych jednostek organizacyjnych
- zrzeszać osób prawnych
- prowadzić działalności gospodarczej
- prowadzić odpłatnej działalności pożytku publicznego
Stowarzyszenie zwykłe liczące co najmniej siedmiu członków może się przekształcić w stowarzyszenie.
Aktualne akty prawne obowiązujące w Polsce, w tym omawiana powyżej ustawa Prawo o stowarzyszeniach, dostępne są na stronach internetowych Sejmu RP:http://isap.sejm.gov.pl/index.jsp